Yapı denetim hizmet sözleşmeleri, sıradan ticari sözleşmeler gibi tarafların istediği an feshedebileceği belgeler değildir: Bakanlıkça belirlenen sınırlı haller dışında feshedilemez (4708 sayılı Kanun md. 5). “Firmayla anlaşamadık, değiştirelim” yaklaşımı bu yüzden geçerli değildir. Bu rehber, feshin neden kısıtlandığını, hangi hallerde mümkün olduğunu ve doğru prosedürü açıklar.
Fesih Neden Serbest Değil?
Sistemin varlık sebebi, denetlenen tarafın denetleyen tarafı belirleyememesidir. Eğer sözleşme istendiğinde feshedilebilseydi, kendisini sıkı denetleyen kuruluştan kurtulup daha “esnek” bir firma arayışı önü açılırdı. Bu nedenle elektronik atama ile kurulan ilişki, keyfi fesihlere kapalı tutulur; fesih ancak mevzuatın saydığı nesnel hallerde mümkündür.
Hangi Hallerde Fesih/Sona Erme Mümkün?
Başlıca haller:
- Yapının mülkiyetinin el değiştirmesi (yapı sahibinin değişmesi) gibi tarafları etkileyen durumlar.
- İnşaatın belirli bir süre (örn. 6 ay) durması gibi işin fiilen yürümediği haller.
- Ruhsat süresine bağlı kendiliğinden sona erme: Yapı ruhsatı alındıktan sonra 2 yıl içinde inşaata başlanmaz veya 5 yıl içinde bitirilmez ve ruhsat yenilenmezse, sözleşme başkaca bildirime gerek kalmaksızın kendiliğinden sona erer (Yapı Denetimi Uygulama Yönetmeliği md. 23).
- Bakanlıkça belirlenen diğer istisnai haller.
Bu haller dışında “beğenmedim, değiştireyim” türü fesih mümkün değildir; atanan firma beğenilmese de süreç istisnai hallere bağlıdır.
Fesih Prosedürü ve Bildirimler
Fesih, hukuki sonuç doğuran bir işlemdir ve belge izi kritik öneme sahiptir. Tipik olarak fesih:
- Noter ihbarnamesiyle karşı tarafa,
- İlgili idareye (belediye/valilik),
- İl Müdürlüğüne
bildirilir. Bu üç bildirimin de kaydının dosyada bulunması, ileride çıkabilecek uyuşmazlıkta kuruluşu korur. Fesih anına kadar gerçekleşen imalatın seviye tespiti yapılır ve hakediş buna göre kapatılır; fesih sonrası seviye tespitindeki oran uyuşmazlıkları, ödemeleri geciktiren başlıca sorunlardandır.
Devir Halleri
Belirli durumlarda denetim görevi başka bir kuruluşa devredilebilir. Devir de feshe benzer şekilde mevzuatın saydığı hallere ve idare/Bakanlık sürecine bağlıdır; devir anındaki seviye ve hakediş durumunun net biçimde tespiti, yeni kuruluşun sorumluluğunun nereden başladığını belirler.
Yades’te bu nasıl? Fesih ve devir süreçlerinde noter ihbarnamesi, idare ve il müdürlüğü yazışmalarının izi hayatidir. Yades’in gelen-giden evrak arşivi her belgeyi tarih, karşı taraf ve ilgili YİBF ile kayıt altına alır; bir yıl önceki fesih ihbarnamesini bile dakikalar içinde bulursun. Hakediş & Belge çözümü →
Sık Sorulan Sorular
Yapı denetim firmamı beğenmezsem değiştirebilir miyim?
Serbestçe hayır. Yapı denetim sözleşmeleri Bakanlıkça belirlenen sınırlı haller dışında feshedilemez (4708 md. 5). Memnuniyetsizlik tek başına fesih sebebi değildir.
Hangi durumlarda fesih mümkün?
Başlıca; yapının mülkiyetinin değişmesi, inşaatın belirli süre durması ve ruhsat süresine bağlı kendiliğinden sona erme (2 yıl içinde başlanmaması / 5 yıl içinde bitirilmemesi ve ruhsatın yenilenmemesi) gibi mevzuatın saydığı hallerdir.
Fesih nasıl bildirilir?
Fesih genellikle noter ihbarnamesiyle karşı tarafa, ilgili idareye ve İl Müdürlüğüne bildirilir. Üç bildirimin de kaydının dosyada tutulması uyuşmazlık halinde önemlidir.
Fesihte yapılan işin parası ne olur?
Fesih anına kadarki imalatın seviye tespiti yapılır ve hakediş bu orana göre kapatılır. Fesih sonrası seviye oranı konusundaki anlaşmazlıklar ödemeleri geciktirebileceğinden, seviye tespitinin net belgelenmesi önemlidir.
Bu yazıdaki hükümler 4708 sayılı Kanun’un 5. maddesi ile Yapı Denetimi Uygulama Yönetmeliği’nden derlenmiştir. Somut bir fesih/devir işleminde bağlayıcı metin ve güncel haller için mevzuat.gov.tr ile İl Müdürlüğü uygulamasına başvurun.
İlgili rehberler: Yapı Denetim Firmasını Kim Belirliyor? · Hakediş ve Belge Yönetimi · Yapı Denetim Süreci A’dan Z’ye