22 Mayıs 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan 7579 sayılı Kanun, yapı denetim ekosistemine yeni bir aktör ekledi: zemin ve temel etüt kuruluşları. Artık zemin ve temel etütlerinin Bakanlıktan izin belgesi almış, Bakanlıkça denetlenen kuruluşlarca yapılması öngörülüyor. Düzenlemenin zemin etüdü zorunluluğuna ilişkin hükmü 31 Aralık 2026’da yürürlüğe girecek. Bu rehber, deprem gerçeğinin mevzuata bu yansımasını ve yapı denetim firmalarına etkisini açıklar.
Ne Değişti?
7579 sayılı Kanun, 4708 sayılı Kanun’a yeni bir tanım ve rejim ekledi (Ek Madde 2):
- Zemin ve temel etüt kuruluşu kavramı kanuna girdi.
- Bu kuruluşların Bakanlıktan izin belgesi alması ve Bakanlıkça denetlenmesi zorunlu kılındı.
- Zemin etütlerinin bu lisanslı kuruluşlarca yapılması zorunluluğu 31.12.2026 itibarıyla başlayacak.
Yani bugüne kadar daha dağınık biçimde yürüyen zemin etüdü süreci, yapı denetim sistemine benzer şekilde lisanslı ve denetlenen bir yapıya kavuşuyor.
Neden Getirildi?
6 Şubat 2023 depremleri, yapı güvenliğinde zeminin belirleyici rolünü acı biçimde gösterdi. Taşıyıcı sistem ne kadar iyi olursa olsun, hatalı veya yetersiz zemin etüdü tüm yapıyı riske atar. 7579’un getirdiği lisans rejimi, zemin etüdü kalitesini kurumsal bir denetim altına almayı; etüt yapan tarafın ehliyetini ve sorumluluğunu netleştirmeyi amaçlıyor.
Yapı Denetim Sürecindeki Yeri
Zemin ve temel raporu, yapı denetiminin en başında, ruhsat öncesi proje kontrolü aşamasında devreye girer: yapı denetim kuruluşu, proje müelliflerince hazırlanan zemin ve temel raporları ile uygulama projelerini mevzuata ve standartlara göre inceler. Yeni rejimle birlikte bu raporların lisanslı zemin-temel etüt kuruluşlarınca üretilmesi ve sürecin yapı denetim sistemiyle entegre yürümesi bekleniyor.
Yapı Denetim Firmalarına Etkisi
- Yeni bir paydaş: Yapı denetim kuruluşları, ruhsat öncesi süreçte lisanslı zemin-temel etüt kuruluşlarıyla daha tanımlı bir ilişki içinde çalışacak.
- Entegrasyon ihtiyacı: Etüt kuruluşlarının yapı denetim sistemiyle entegrasyonu geçiş döneminde belirsizlikler içeriyor; süreç ve veri akışı netleştikçe Bakanlık duyurularından izlenmeli.
- Olası iş alanı: İlgili teknik kapasiteye sahip kuruluşlar için zemin-temel etüt lisansı yeni bir faaliyet kapısı olabilir.
Yades’te bu nasıl? Mevzuat değiştikçe süreç adımları ve paydaşlar yeniden şekilleniyor. Yades, Bakanlık duyurularını programın içinde gösterir ve yıllık abonelikte mevzuat kaynaklı güncellemeler ücretsizdir; zemin-temel etüt rejimi netleştikçe akışlar buna göre güncellenir. Demo talep et →
Sık Sorulan Sorular
Zemin etüdü zorunluluğu ne zaman başlıyor?
7579 sayılı Kanun’la getirilen, etütlerin Bakanlık lisanslı zemin ve temel etüt kuruluşlarınca yapılması zorunluluğuna ilişkin hüküm 31 Aralık 2026’da yürürlüğe girer. Kanunun Resmî Gazete’de yayım tarihi 22 Mayıs 2026’dır.
Zemin etüt kuruluşu nasıl lisans alır?
Kuruluşların Bakanlıktan izin belgesi alması ve Bakanlıkça denetlenmesi öngörülmüştür. İzin ve denetim usullerinin ayrıntıları ikincil düzenleme ve duyurularla belirlenmektedir; güncel şartlar için Bakanlık yayınları izlenmelidir.
Bu düzenleme yapı denetim firmasını nasıl etkiler?
Ruhsat öncesi zemin-temel raporu süreci lisanslı kuruluşlara taşınıyor; yapı denetim kuruluşları bu raporları inceleyen taraf olarak yeni paydaşla tanımlı bir ilişki içinde çalışacak. Entegrasyonun ayrıntıları geçiş döneminde netleşecek.
Bu yazıdaki hükümler 4708 sayılı Kanun’un 7579/2026 (22.05.2026 tarihli) değişiklikleriyle eklenen düzenlemelerden derlenmiştir. Geçiş süreci devam ettiğinden bağlayıcı ve güncel metin için mevzuat.gov.tr ile Bakanlık duyurularına başvurun.
İlgili rehberler: Yapı Denetim Süreci A’dan Z’ye · Yapı Denetim Firmasını Kim Belirliyor? · Şantiye Denetimi Rehberi