Yapı denetim kuruluşunun ayakta kalması, sahadaki denetimden çok önce teknik kadrosunun mevzuata uygun yönetilmesine bağlıdır. Çekirdek personelde eksilme, personel başına denetim kotalarının aşılması veya bir denetçinin ayrılmasında sürelerin kaçırılması; inşaatın durmasından hakediş alamamaya, ceza ve faaliyet durdurmaya kadar uzanan sonuçlar doğurur. Bu rehber, kuruluşların en çok zorlandığı personel kurallarını derli toplu açıklar.
Çekirdek Personel: 5 Kişilik Zorunlu Kadro
Bir yapı denetim kuruluşunun faaliyetine devam edebilmesi için sürekli istihdam etmesi gereken asgari (çekirdek) kadro:
- 1 mimar
- 1 proje ve uygulama denetçisi inşaat mühendisi
- 1 uygulama denetçisi inşaat mühendisi
- 1 makine mühendisi
- 1 elektrik mühendisi
Bu kadroda eksilme olursa kuruluşa 90 takvim günü süre tanınır; eksiklik bu sürede giderilmezse izin belgesi eksiklik tamamlanana kadar geçici olarak geri alınır ve kuruluş yeni iş alamaz.
Personel Başına Denetim Kotaları (Azami Alan)
Her teknik personelin aynı anda denetleyebileceği azami inşaat alanı sınırlıdır:
| Unvan | Azami denetim alanı |
|---|---|
| Proje ve uygulama denetçisi (inşaat/mimar) | 360.000 m² |
| Denetçi (makine/elektrik) | 180.000 m² |
| Uygulama denetçisi (inşaat) | 120.000 m² |
| Yardımcı kontrol elemanı (mimar/mühendis) | 30.000 m² |
| Yardımcı kontrol elemanı (makine müh.) | 60.000 m² |
| Yardımcı kontrol elemanı (elektrik müh.) | 120.000 m² |
| Teknik öğretmen | 13.500 m² |
| Tekniker | 8.500 m² |
| Teknisyen | 3.500 m² |
Bir kuruluşun aynı anda denetleyebileceği toplam inşaat alanı ise 360.000 m²’yi geçemez. Bu kotalar, elektronik atama sıralamasını ve alınabilecek yeni işi doğrudan etkiler.
Personel Ayrılmasında 6 / 30 Gün Kuralı
Uygulamada en çok ceza ve gecikme doğuran konulardan biri, bir denetçi veya kontrol elemanının ayrılması durumunda yeni görevlendirmenin süresinde yapılmamasıdır:
- Ayrılan personelin yerine 6 iş günü içinde geçici, 30 gün içinde kalıcı görevlendirme yapılması gerekir.
- Bu süreler kaçırılırsa ilgili işlerde inşaat durdurulabilir (yapı tatil tutanağı) ve kuruluş o dönemde hakediş alamaz.
- Denetçi/yardımcı kontrol elemanının yıl içinde ayrılması durumunda seviye tespiti Form-18 ile belgelenir (YDUY md. 16/6).
75 Yaş Sınırı
75 yaşını dolduran denetçi mimar ve mühendisler, şantiye mahallinde fiili denetim görevi yürütemez; yalnızca ofis ortamında proje denetimi yapabilirler. Bu sınır, kuruluşların teknik kadro ve görev dağılımı planlamasında dikkate alması gereken önemli bir kısıttır.
Not: Şantiye şefleri için ayrı bir 75 yaş düzenlemesi “Şantiye Şefleri Hakkında Yönetmelik” kapsamındadır; bu yazıdaki 75 yaş kuralı yapı denetim kuruluşunun denetçileri içindir.
Yades’te bu nasıl? Çekirdek kadro eksilmesi, kota dolması ve personel ayrılmasında 6/30 gün sürelerini elle takip etmek risklidir. Yades, personel atamalarını ve YİBF yüklerini tek ekranda gösterir; süre ve kota kaynaklı riskleri görünür kılar. Çözümleri incele →
Sık Sorulan Sorular
Yapı denetim kuruluşunun çekirdek personeli kaç kişidir?
En az 5 kişi: 1 mimar, 1 proje ve uygulama denetçisi inşaat mühendisi, 1 uygulama denetçisi inşaat mühendisi, 1 makine mühendisi ve 1 elektrik mühendisi. Eksilme halinde 90 gün içinde tamamlanmazsa izin belgesi geçici geri alınır.
Bir denetçi ayrılırsa ne kadar sürede yenisi atanmalı?
Ayrılan personelin yerine 6 iş günü içinde geçici, 30 gün içinde kalıcı görevlendirme yapılmalıdır. Aksi halde ilgili işlerde inşaat durdurulabilir ve hakediş alınamaz.
75 yaş sınırı kimleri kapsıyor?
75 yaşını dolduran denetçi mimar/mühendisler şantiyede fiili denetim yapamaz; sadece ofiste proje denetimi yapabilir. Şantiye şefleri için ayrı bir düzenleme mevcuttur.
Bir denetçi sınırsız işe bakabilir mi?
Hayır. Her unvanın azami denetim alanı kotası vardır (ör. proje ve uygulama denetçisi inşaat mühendisi 360.000 m², yardımcı kontrol elemanı mühendis 30.000 m²). Kuruluşun toplam denetim alanı da 360.000 m²’yi geçemez.
Bu yazıdaki kurallar 4708 sayılı Kanun ve Yapı Denetimi Uygulama Yönetmeliği’nden derlenmiştir. Güncel kota ve süreler için mevzuat.gov.tr’deki yürürlükteki metne başvurun.
İlgili rehberler: Şantiye Denetimi Rehberi · Yapı Denetim Firmasını Kim Belirliyor? · Yapı Denetim Cezaları