EBİS (Elektronik Beton İzleme Sistemi), şantiyede dökülen betondan alınan numunenin sahadan laboratuvara, oradan basınç deneyine kadar tüm yolculuğunu RFID etiketi ve el terminalleriyle dijital olarak izleyen Bakanlık sistemidir. Amaç, beton kalitesinin kayıt dışı kalmasını ve manipülasyonu önlemektir. 22 Mayıs 2026 tarihli 7579 sayılı Kanun ise sisteme yeni bir aktör ekledi: standart dışı betondan doğrudan sorumlu tutulan beton üreticisi. Bu rehber, EBİS akışını ve yeni sorumluluk rejimini açıklar.
EBİS Nasıl İşler? Adım Adım
- Numune alımı ve çipleme: Beton dökümü sırasında, Bakanlıktan izinli laboratuvar personeli taze betondan numune alır; her numunenin içine bir RFID (beton etiketi) yerleştirilir.
- Mobil kayıt: Laboratuvar personeli mikser etiketini ve karekodlu irsaliyeyi el terminaliyle okutarak bilgileri EBİS mobil yazılımına girer; şantiye şefi veya denetçi mühendis numune alımını sistem üzerinden onaylar.
- Sevk ve kür: Numunelerin şantiyeden çıkışı ve laboratuvara girişi el terminalleriyle okutularak kaydedilir; numuneler standartlara uygun kür odasında bekletilir.
- Kırım (basınç) testi: 7. ve 28. günlerde, EBİS’e bağlı beton kırım cihazlarında basınç dayanımı testleri yapılır; sonuçlar otomatik sisteme aktarılır ve denetçi tarafından onaylanır.
Bu zincir sayesinde her numune, döküldüğü andan deney sonucuna kadar tek kimlikle izlenir; sahadaki imalat ile laboratuvar sonucu arasındaki kopukluk kapanır.
Beton Numune Kuralı
Numune sayısı, dökülen beton miktarına ve döküm günündeki teslimata göre belirlenir. 31.01.2022 tarihli ve 2022/2 sayılı Genelge uyarınca; şantiyeye aynı gün içinde yalnızca bir beton yükü (tek mikser) teslim edilmişse toplam 8 numune alınması zorunludur — 2’si 7. günde, 6’sı 28. günde deneye tabi tutulur. Gün içinde birden fazla yük teslim edilirse numune miktarı buna göre artar. Sahadaki numune ve raporlama disiplinini Şantiye Denetimi Rehberi‘nde ayrıntılı ele aldık.
Karot: Şüphe Halinde Yerinde Doğrulama
Standart taze beton numuneleri yeterli olduğu sürece karot gerekmez. Betonun yerinde dayanımından şüphe duyulduğunda (örneğin numune sonuçları düşük çıktığında), sertleşmiş yapıdan silindirik örnek alınır. Karot TS EN 13791 standardına göre, betonun yerleştirilmesinden en az 28 gün sonra alınır; karot sayısı ve dolaylı deney esasları 29.04.2021 tarihli ve 2021/7 sayılı Genelge ile belirlenir.
7579 ile Yeni: Beton Üreticisinin Doğrudan Sorumluluğu
22 Mayıs 2026 tarihli 7579 sayılı Kanun, sisteme beton üreticisi tanımı ve sorumluluğunu ekledi:
- Betonun standartlara uygun olmamasından beton üreticisi doğrudan sorumlu tutulur.
- Karot sonuçlarının standardı sağlamaması gibi hallerde üreticiye ağır idari para cezaları öngörülmüştür.
Bu düzenleme, beton kalitesindeki sorumluluğu yalnızca yapı denetim kuruluşu ve müteahhitle sınırlı tutmayıp üretim kaynağına kadar genişletir. Üretim ve denetim süreçlerinde nasıl bir baskı yaratacağı geçiş döneminde netleşecek.
Ruhsatsız Yapıya Beton Arzı: 500.000 TL
Aynı Kanun, 3194 sayılı İmar Kanunu’nun idari yaptırımları düzenleyen 42 nci maddesinin ikinci fıkrasının (a) bendine ayrı ve rakamı belirli bir hüküm ekledi:
“Ruhsata tabi olup ruhsat alınmaksızın veya 27 nci madde kapsamında izin alınmaksızın yapılacak yapılarda kullanılmak amacıyla hazır betonu piyasaya arz eden ya da piyasada bulunduran kişiler ilgili idare tarafından beşyüzbin Türk lirası idari para cezası ile cezalandırılır.”
Bu iki düzenlemeyi karıştırmamak önemli, çünkü dayanakları ve tetikleyicileri farklı:
| Beton üreticisinin sorumluluğu | 500.000 TL idari para cezası | |
|---|---|---|
| Dayanak | 4708 sayılı Kanun (7579 değişikliği) | 3194 sayılı Kanun md. 42/2-(a) (7579 değişikliği) |
| Tetikleyici | Betonun standartlara uygun olmaması | Betonun ruhsatsız/izinsiz yapıda kullanılmak amacıyla arzı |
| Muhatap | Beton üreticisi | Hazır betonu piyasaya arz eden ya da piyasada bulunduran kişiler |
Yani ceza, betonun kalitesiz olmasına değil, nereye gittiğine bağlı: ruhsatsız veya izinsiz yapıya beton verilmesi başlı başına yaptırıma tabi. Bu hüküm 7579 ile birlikte 22 Mayıs 2026’da yürürlüğe girdi.
Yades’te bu nasıl? Beton ve karot deney sonuçlarını PDF raporlardan tek tek okuyup dosyaya yazmak yavaş ve hataya açıktır. Yades, laboratuvar PDF’lerinden değerleri otomatik çekerek ilgili YİBF’in dosyasına işler; beton takibi saha ile ofis arasında kopmaz. Saha ve numune çözümünü incele →
Sık Sorulan Sorular
EBİS açılımı ve amacı nedir?
EBİS, Elektronik Beton İzleme Sistemi’dir. Taze betondan alınan numuneyi RFID etiketi ve el terminalleriyle sahadan laboratuvara ve deney sonucuna kadar dijital izleyerek beton kalitesinin kayıt dışı kalmasını ve manipülasyonu önlemeyi amaçlar.
Beton numunesi kaç günde kırılır?
Numuneler 7. ve 28. günlerde basınç deneyine tabi tutulur. Aynı gün tek beton yükü gelmişse 2022/2 sayılı Genelge’ye göre toplam 8 numune alınır; 2’si 7. günde, 6’sı 28. günde kırılır.
Karot ne zaman gerekir?
Standart numuneler yeterliyse gerekmez. Betonun yerinde dayanımından şüphe duyulduğunda, TS EN 13791’e göre ve betonun yerleştirilmesinden en az 28 gün sonra alınır (karot sayısı için 2021/7 sayılı Genelge).
Beton üreticisi artık sorumlu mu?
Evet. 7579 sayılı Kanun (22.05.2026) ile betonun standartlara uygun olmamasından beton üreticisi doğrudan sorumlu tutulmuş ve ağır para cezaları öngörülmüştür.
Ruhsatsız yapıya beton vermenin cezası ne kadar?
Aynı Kanun’la 3194 sayılı Kanun’un 42 nci maddesinin ikinci fıkrasının (a) bendine eklenen hüküm uyarınca; ruhsata tabi olup ruhsat alınmaksızın veya 27 nci madde kapsamında izin alınmaksızın yapılacak yapılarda kullanılmak amacıyla hazır betonu piyasaya arz eden ya da piyasada bulunduran kişilere ilgili idare tarafından beşyüzbin Türk lirası idari para cezası uygulanır. Bu ceza betonun kalitesine değil, ruhsatsız/izinsiz yapıda kullanılmak üzere arz edilmesine bağlıdır.
Bu yazıdaki süreçler 4708 sayılı Kanun (7579/2026 değişikliği) ile 2022/2 ve 2021/7 sayılı Genelgeler ve ilgili TS standartlarından derlenmiştir. Ruhsatsız/izinsiz yapıya hazır beton arzına ilişkin 500.000 TL idari para cezası hükmü, 22 Mayıs 2026 tarihli ve 33261 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 7579 sayılı Kanun’un 3194 sayılı Kanun’un 42 nci maddesinde yaptığı değişiklikten alınmıştır. Bağlayıcı metin için mevzuat.gov.tr ve Bakanlık genelgelerine başvurun.
İlgili rehberler: Şantiye Denetimi Rehberi · Yapı Denetim Süreci A’dan Z’ye · Hakediş ve Belge Yönetimi