Yapı denetiminde hakediş, denetim hizmet bedelinin yapının tamamlanan seviyesine karşılık gelen diliminin, yapı denetim kuruluşuna ödenmesi sürecidir. Yapı sahibinin emanet hesaba yatırdığı bedelden, seviye tespitine bağlı olarak ilgili idare aracılığıyla yapılır; tutardan %3 ilgili idare payı ve %3 Bakanlık döner sermaye payı kesilir.
Tek Paragraf Yetmez: Mekanizma Nasıl Kurulu?
Yapı denetim hizmet bedeli, sözleşmeyle baştan belirlenir ama kuruluşa tek seferde ödenmez. Mantık şudur: iş ilerledikçe para serbest kalır. Yapı sahibi bedeli ilgili hesaba yatırır; yapı belli bir seviyeye (ör. temel üstü, taşıyıcı sistem, tamamlanma yüzdeleri) geldiğinde kuruluş seviye tespitini yaptırır ve o dilime karşılık gelen hakedişi talep eder. İdare dosyayı inceler, uygunsa ödeme akışı işler.
Bu kurgu bilinçlidir: denetim hizmeti yapının ömrü boyunca sürdüğü için, bedelin tamamının baştan ödenmesi kuruluşun işi yarıda bırakma riskini doğururdu.
Süreçte Geçen İki Form: Form-21 ve Form-22
Sahada en çok karıştırılan ikili:
- Seviye Tespit Tutanağı: Yapının hangi seviyede olduğunun resmî tespiti — hakedişin dayanağı (yıla sarkan/devreden işlerde yıl sonu seviye tespit tutanağı Form-21 olarak düzenlenir)
- Hakediş Raporu (Form-22): O seviyeye karşılık gelen ödemenin talep belgesi (YDUY md. 28)
Sıra hep aynıdır: önce seviye tespit edilir, sonra hakediş talep edilir. Detaylı dosya içeriği ve idarelerin beklediği ekler için kapsamlı rehberimiz: Hakediş ve Belge Yönetimi Rehberi
%3 + %3 Kesintisi: Eline Ne Geçer?
Hakediş tutarının tamamı kuruluşa ulaşmaz; kanuni iki kesinti vardır: %3 ilgili idare payı ve %3 Bakanlık döner sermaye payı — yani brüt hakedişin %94’ü kuruluşa öder. 250.000 ₺’lik bir hakedişte bu, 15.000 ₺ kesinti demektir.
Kendi tutarınla saniyede hesapla: Hakediş Net Tutar Hesaplayıcı →
Hakediş Neden Reddedilir? (En Sık 4 Neden)
- Eksik ek — tutanak, fotoğraf, laboratuvar sonucu veya personel bildirimi dosyada yok
- Seviye uyumsuzluğu — talep edilen dilim ile sahadaki gerçek seviye örtüşmüyor
- Tarih/imza hataları — tutanaklarda atlanmış imza, tutarsız tarih
- Güncel olmayan format — özellikle 12.06.2025 yönetmelik değişikliği sonrası eski şablonla hazırlanan evrak
Red, sadece gecikme değildir: dosyanın yeniden derlenmesi, yeni randevu ve nakit akışında haftalarca kayma demektir.
Yades’te bu nasıl? Hakediş dosyası — tutanaklar, taranmış belgeler, bakanlık çıktıları — 70+ değişkenli şablonla tek Word dosyası olarak derlenir; eksik ek riski en baştan azalır. GİB e-Fatura entegrasyonuyla faturası da aynı yerden kesilir. Hakediş & Belge modülü →
Sık Sorulan Sorular
Hakedişi kim öder?
Bedel yapı sahibi tarafından yatırılır; ödeme, seviye tespitine bağlı olarak ilgili idare üzerinden yapı denetim kuruluşuna yapılır. Müteahhit bu ödeme ilişkisinin tarafı değildir.
Hakediş ile seviye tespiti aynı şey mi?
Hayır. Seviye tespiti yapının geldiği aşamanın tespitidir; hakediş raporu (Form-22) o aşamaya karşılık gelen ödemenin talebidir. Tespit olmadan talep olmaz.
%3+%3 kesintiden kaçınmak mümkün mü?
Hayır — kanuni kesintilerdir ve tüm hakedişlere uygulanır. Planlamayı brüt değil net (%94) üzerinden yapmak nakit akışı sürprizini önler.
Hakediş dosyası ne kadar sürede hazırlanır?
Manuel düzende belgelerin toplanması yarım günü bulabilir; belge düzeni baştan kurulduysa dakikalar yeterlidir. Süreyi uzatan dosyayı yazmak değil, dağınık evrakı aramaktır.
Bu yazıdaki kesinti oranları ve süreç bilgileri 4708 sayılı Kanun uygulaması ile resmî kaynaklardan doğrulanmıştır; bağlayıcı metin için mevzuat.gov.tr’ye başvurun.
İlgili: Hakediş ve Belge Yönetimi Rehberi · Hakediş Hesaplayıcı · Yapı Denetim Süreci A’dan Z’ye